Het Militair Gezag Nijmegen
Stadspatrouilles in Nijmegen
In het dossier bevinden zich twee formulieren die betrekking hebben op hetzelfde: een doorlaatpas voor Map Klomp. Het gaat enerzijds om een in het Engels met de hand geschreven opdracht op een vodje papier; de achterkant van een reclame voor een Astor-kacheltje of brander. Anderzijds gaat het om een offficiële, uitgetypte versie. Beide papieren zijn ondertekend door Luitenant-Kolonel Ir. A.F.H. Blaauw, provinciaal Commissaris van Gelderland, Militair Gezag Arnhem.
Op het handgeschreven briefje staat kort aangegeven dat zij, in functie van 'verpleegster', doorgelaten moet worden, 'underground off., in opdracht van de Binnenlandse Strijdkrachten. Een dikke stempel van het Militair Gezag moet de geldigheid van het briefje bevestigen.
Op de getypte doorlaatpas staat vermeld dat Map Klomp met een legervoertuig de Waalbrug en de brug bij Arnhem naar Apeldoorn via de kortste weg mag passeren, heen op 12 mei 1945 en terug op 23 mei 1945. Als reden wordt aangegeven: binnenlandse strijdkrachten (Interior Mil. Forces).
Onderaan de doorlaatpas staat de stempel: F.S.S. INT. CORPS. (Field Security Section, Intelligence Corps). De F.S.S. was de Inlichtingendienst, een operationele eenheid, bestaande uit zo'n 15 to 20 man, die aan het front ingezet werd en in bevrijd gebied. Het Intelligence Corps was het overkoepelend Britse legerkorps dat verantwoordelijk was voor o.a. inlichtingenwerk, contraspionage en veiligheid, het verhoren van krijgsgevangenen, het opsporen van spionnen en collaborateurs, het controleren van vluchtelingenstromen en het bewaken van militaire geheimen.
Wat was de reden dat Map Klomp deze doorlaatpas kreeg, de bruggen mocht passeren en een paar dagen lang in Nijmegen moest of mocht blijven? En waarom krijgt zij de rol van 'verpleegster' toebedeeld? Was ze ook verkleed als verpleegster? Wat was haar taak? Of was er geen taak, maar kon zij op die manier haar vriendje Berend Pieter Heijenga bezoeken? Hij zat op dat moment namelijk in Nijmegen.
Heijenga was op 25 september 1944 bij het Bewakingsdetachement van reserve-kapitein J.F.J. Janssen gekomen en was daarmee onderdeel van het Militair Gezag. Hij hield zich bezig met stadspatrouilles in Nijmegen en omgeving. In het dossier vind ik een foto als bewijs dat hij als marechaussee bij het Militair Gezag zat. Het gaat daarbij om een Duits pantservoertuig waar hij bovenop zit, samen met een militair. Rechts op de achtergrond zijn nog twee burgers op de fiets zichtbaar.
Het betreft een tankjager Sd. Kfz. 138/2, Jagdpanzer 38 (t) Hetzer met een 7,5 cm Panzerabwehrkanone. Dit was een lichte, snelmanouvrerende jager met een zwaar kanon. Kennelijk was het voertuig door de Duitsers achtergelaten.
Naast Heijenga zit een jonge soldaat van het Nederlandse leger. Op de achterkant van de foto staat:
Ben Heijenga en Harm Swiers op een achtergelaten Duits panzervoertuig te Leuth bij Nijmegen 1945.
Wie was Harm Swiers? Op Delpher kom ik een overlijdensadvertentie tegen uit 1967. Of het om dezelfde persoon gaat, is niet met zekerheid te zeggen.